Plantgezondheid en fytosanitair

Xylella fastidiosa

De bacterieziekte Xylella fastidiosa (Xf) wordt een groot probleem. De ziekte kan voorkomen in een groot aantal waardplanten. Waaronder bijna het gehele boomkwekerijsortiment, een aantal vaste planten en kuip- en potplanten.    

Bij een vondst van Xylella worden een groot aantal verstrekkende maatregelen van kracht, gericht op uitroeiing van de bacterie. Deze maatregelen houden in dat er een besmet gebied wordt ingesteld, waarbinnen de geïnfecteerde planten zich bevinden, met een bufferzone erom heen van 10 km die  minimaal 5 jaar in stand blijft. Uit de bufferzone mag geen plantmateriaal van de waardplantenlijst  worden verhandeld. We raden u aan goed kennis te nemen van deze lijst.

De ziekte is in Italië uitgebroken onder olijfbomen, in de provincie Lecce in de hak van Italië. Een groot gebied is hier afgebakend.  In de tweede helft van 2015 zijn er ook uitbraken geweest van Xylella fastidiosa op Corsica en Nice. Op Corsica is de bacterie aangetroffen op  Polygala myrtifolia, Spartium junceum, Pelargonium graveolens, Cytisus racemosus. De hier aangetroffen bacterie Xf is een ander genotype dan het genotype dat de ziekte in olijfbomen veroorzaakt.

Xylella fastidiosa bevindt zich in de houtvaten van een plant. De bacterie wordt verspreid door zuigende insecten (met name Cicaden, bijvoorbeeld het spuugbeestje) die zich voeden met het sap uit de houtvaten. Deze insecten nemen Xylella fastidiosa heel efficiënt op en kunnen binnen korte tijd andere planten besmetten. Mechanische overdracht, door handelingen aan een besmette plant, is niet aan de orde. Als u onbewust een besmette plant op uw bedrijf binnenhaalt, bestaat het risico dat Xylella fastidiosa via cicaden overgedragen wordt op andere planten op uw bedrijf of in de directe omgeving. In verband met de grote gevolgen van een uitbraak is alertheid geboden! Lees meer!

 

Plantenpaspoortplicht

Volgens het nieuwe EU-besluit geldt met ingang van 2016 voor een aantal waardplanten van Xylella een plantenpaspoortplicht. Op de website van de Europese Commissie vindt u de actuele waardplantenlijst.
De plantenpaspoortplicht geldt voor alle verkeer tussen professionele bedrijven binnen de EU (dus ook binnen Nederland) van de in deze lijst genoemde waardplanten. Daarbij gaat het om 'plants for planting' en dat betreft onder meer ook planten bestemd voor veilingaanvoer, tuincentra, bouwmarkten, hoveniers, natuur- en terreinbeheerders, groenafdelingen van gemeentes. Potplanten, struiken, bomen, perk- en kuipplanten vallen ook onder deze maatregelen. Zaden en eindproducten zoals vruchten, snijbloemen, snijtakken of snijblad zijn uitgezonderd van de maatregelen.
 

Wat kunt u doen om besmetting te voorkomen?

  • Controleer op de aanwezigheid van het plantenpaspoort
  • Bezoek de leverancier voordat u materiaal koopt
  • Wees extra alert op aankoop van materiaal uit:
    - Zuid- en Midden-Amerika en de Zuidelijke staten van de VS
    - Zuid-Italië (Lecce, Puglia, Brindisi)
  • Wees extra alert op aankoop van Poygala myrtifolia
  • Isoleer materiaal tijdens de eerste teeltperiode dat afkomstig is uit bovenstaande risico-gebieden
  • Zorg voor goede labeling en administratie rondom de herkomst van aangekocht materiaal
  • Zorg dat u weet hoe de pesticidebehandeling is geweest en dat goed administreert
  • Meld verdenkingen direct bij de NVWA of Naktuinbouw. Samen moeten we voorkomen dat deze ziekte Nederland bereikt!


Wat betekent de nieuwe noodmaatregel voor u?

Daarvoor maken we onderscheid in verschillende groepen bedrijven.

  • Nog niet geregistreerd bij Naktuinbouw
  • Geregistreerd bij Naktuinbouw, niet bekend met plantenpaspoorten
  • Geregistreerd bij Naktuinbouw, actief met plantenpaspoorten

 De impact voor bedrijven die nog niet eerder met Naktuinbouw te maken hadden, is het grootst. Kijk daarvoor op verder op de website van Naktuinbouw. 

 

Als u naar aanleiding van dit bericht vragen heeft, kunt u contact opnemen met:

Jan Veltmans , 06-54220132     
Anneke van Dijk,  06-11365628

Koepelproject Plantgezondheid Bomen en Vaste Planten

Voorjaar 2015 is het Koepelproject Plantgezondheid Bomen en Vaste planten gestart. De 22 projecten die hier onder vallen gaan in op een toekomstbestendige en gezonde boomkwekerij.  De projecten worden uitvoerd met de € 600.000,- dat voor de boomkwekerij is overgebleven uit de PT-gelden (Productschap Tuinbouw). De activiteiten vinden plaats tot 2018. 

Groene draad van het project is een verminderde afhankelijkheid van chemie met een gelijkblijvende of betere bestrijding. Insteek:

1. Toepassing duurzame,  ‘groene’ middelen;

2. Door inzet plantversterkers en bodemverbeteraars de plant gezond en weerbaar maken;

3. Bewust omgaan met middelen door emissiebeperkende maatregelen.

Boomkwekers, toeleveranciers en andere betrokkenen moeten een omslag in het denken rondom plantgezondheid gaan maken. Kennisuitwisseling van bestaande en nieuwe kennis is een belangrijk onderdeel. 

In het koepelproject werken de adviesbureaus in de boomkwekerijsector actief samen:

Meer informatie over het koepelproject, zie pagina's Koepelproject.

Bufferzones bacterievuur

De regeling bufferzones bacterievuur is een wettelijke regeling.  Het biedt kwekers in aangewezen gebieden (bufferzones) extra bescherming van waardplanten van bacterievuur (waaronder vruchtbomen, meidoorn). De bescherming bestaat uit:

  • een aanplantverbod waardplanten voor niet bedrijfsmatige doeleinden
  • een bestrijdingsplicht en
  • inspecties in de groene ruimte op bacterievuur (door boomkwekers vrijwillig betaald).

 

Deze wettelijke regeling is de enige regeling die uit oogpunt van fytosanitaire preventie, maatregelen oplegt aan beheerders van de groene ruimte en particulieren in een bepaald gebied (bufferzone).

Het verbod op aanplant van waardplanten geldt niet in uitzonderingsgebieden waarin de meidoorn een landschappelijk bepalende rol speelt.

De bufferzones bacterievuur zijn voor de boomkwekers in Nederland een groot goed, omdat export van vatbare boomkwekerijgewassen naar bacterievuurvrije gebieden in andere EU-lidstaten en derde landen mogelijk is.

Zowel de aanwijzing van deze uitzonderingsgebieden, als de begrenzing van de bufferzones, worden door een ministeriële regeling vastgesteld.  Vanwege het belang van de bufferzones bacterievuur voor de boomkwekerijsector heeft het Ministerie van EZ aan de LTO vakgroep Bomen & Vaste Planten gevraagd om een rol te vervullen bij de aanpassing van de uitzonderingsgebieden en de begrenzing van de bufferzones bacterievuur.  De rol van LTO bestaat uit het consulteren van direct betrokkenen en waar nodig het organiseren van een overleg en zorgen voor verslaglegging. De NVWA zorgt voor inhoudelijke ondersteuning en informatiemateriaal .  

 

Voor de bufferzones Flevopolder en Noord Oost Polder zijn de wijzigingen inmiddels beschreven en gepubliceerd in de Staatscourant van 9 april 2016.

Het voornemen is om voor 30 juni 2016, ook voor een aantal andere bufferzones de uitzonderingsgebieden te benoemen en eventuele grensaanpassingen te besprekingen.

Meer informatie: Anneke van Dijk, avdijk@spam-protectltonoord.nl. Telefoon: 06-11365628

Voor meer achtergrondinformatie over de regelgeving in de bufferzones bacterievuur het Dossier bacterievuur achtergrondinformatie. 

Vertegenwoordigingen plantgezondheid

Op het vlak van Plantgezondheid en fytosanitair neemt de LTO Vakgroep Bomen en Vaste Planten deel aan de volgende overlegorganen.

 

    Overleg orgaan      Vertegenwoordiger LTO  Vakgroep
Stuurgroep Plantgezondheidsfonds LTO Plantaardig                      Jan Veltmans
Klankbord Gewasbescherming & MineralenJan Veltmans
Klankbord Boomkwekerij nVWAJan Veltmans
Commissie Fyto Raad voor de BoomkwekerijJan Veltmans
MPS College belanghebbenden HonselersdijkVacature
MPS College van DeskundigenStefan de Frankrijker (Van der Salm)

 

 

© 2018 LTO Vakgroep Bomen en vaste planten - LLTB - LTO Noord - ZLTO