Foto: NVWA/Bugwood.org

Dat blijkt uit de ‘Risicobeoordeling pathways meeliftende exoten door kampeeractiviteiten’ die uitgevoerd is door stichting Bargerveen, in samenwerking met Radboud Universiteit en FLORON. Opdrachtgever is bureau Risicobeoordeling & onderzoek van de NVWA.

Via kampeeractiviteiten kunnen 148 verschillende soorten exoten Nederland bereiken, of hebben Nederland inmiddels bereikt. Meeliften gebeurt met name met auto’s, caravans, tenten en andere kampeerspullen, maar het kan ook doordat bijvoorbeeld zaden van exoten meeliften met schoenen of kleding van mensen.

In de literatuur worden vaatplanten en insecten het vaakst genoemd als (mogelijke) meelifters naar Nederland. Van 36 soorten zijn schadelijke effecten bekend, voornamelijk ecologische effecten zoals vraatschade aan bomen of verdringing van inheemse planten.

Japanse kever breidt uit in Italië

In de risicobeoordeling zijn vijf voorbeelden uitgewerkt waaronder de Japanse kever (Popillia japonica). Dit quarantaine-organisme is nog niet levend in Nederland aangetroffen (in 2018 wel dood op Schiphol), maar is volgens fytodienst EPPO wel elders in de EU aanwezig: Italië, Zwitserland, Portugal en Slovenië. In 2021 is een kever ook eens in Zuid-Duitsland gevonden.

In Italië breiden populaties van de Japanse kever zich uit, vermoedelijk tot maximaal enkele kilometers per jaar doordat de kever goed kan vliegen. Het klimaat ten noorden van de Alpen is geschikt voor vestiging en uitbreiding. Ook het klimaat in Nederland, maar het is vooral qua temperatuur minder geschikt dan Noord-Italië of Zuid-Duitsland.

Het was al bekend dat de Japanse kever kan meeliften met transport van goederen en planten. In besmette gebieden worden daarom vooral ladingen voor transport gecontroleerd, en op risicolocaties feromoonvallen gezet.

Kampeerders gericht informeren

Uit de risicobeoordeling blijkt nu dus ook duidelijk meeliften via kampeerders: kevers kunnen vrij eenvoudig een auto, camper of caravan binnenvliegen en meegaan naar Nederland. Kampeerders in besmette gebieden (waaronder gebieden rond meren in Noord-Italië) zouden volgens de onderzoekers gericht geïnformeerd moeten worden: herken de Japanse kever, verwijder insecten uit je auto, camper of caravan en vertrek pas als deze schoon is.

Voor uitbreiding moet wel minimaal één mannetje en één vrouwtje meeliften of in hetzelfde gebied terecht komen. Maar als dat eenmaal gebeurt, is de kans op natuurlijke verspreiding groot. 

Popillia japonica is een prioriteits quarantaine-organisme in de EU. Dat betekent dat er strikte maatregelen moeten worden genomen, omdat de Japanse kever voor grote economische schade kan zorgen. Diverse boomkwekerij- en fruitgewassen zijn waardplant.

Arno Engels